Zadania Sekcji Higieny Pracy

1. Nadzór nad warunkami higieny pracy w zakładach pracy.

Nadzór nad warunkami higieny pracy w zakładach pracy pod kątem zapobiegania powstawaniu chorób zawodowych i innych chorób związanych z warunkami pracy oraz narażenia pracujących na czynniki szkodliwe dla zdrowia, tj.: fizyczne, chemiczne, biologiczne.


2. Nadzór nad substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym.

Zbieranie i weryfikacja informacji przesłanych przez zakłady pracy, w których występują substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w województwie podkarpackim oraz przekazywanie ich do Centralnego Rejestru Danych prowadzonych przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi.


3. Nadzór nad przestrzeganiem przepisów dotyczących szkodliwych czynników biologicznych w środowisku pracy.

Ochrona pracowników przed ryzykiem związanym z narażeniem na działanie szkodliwych czynników biologicznych w miejscu pracy.


4. Prowadzenie postępowania administracyjnego dotyczącego chorób zawodowych.

Przeprowadzanie ocen narażenia zawodowego prowadzących do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.


5. Nadzór nad substancjami chemicznymi i ich mieszaninami.

Kontrola przestrzegania przez producentów, importerów, osoby wprowadzające do obrotu, stosujące lub eksportujące substancje chemiczne, ich mieszaniny lub wyroby w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 25 lutego 2011r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach obowiązków wynikających z tej ustawy oraz z rozporządzeń Wspólnot Europejskich w niej wymienionych.


6. Nadzór nad środkami powierzchniowo czynnymi i detergentami.

Kontrola zgodności detergentów z przepisami rozporządzenia (WE) nr 648/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004r. w sprawie detergentów.


7. Nadzór nad produktami biobójczymi.

Kontrola przestrzegania przepisów dotyczących wprowadzania do obrotu produktów biobójczych i substancji czynnych oraz ich stosowania w działalności zawodowej.


8. Nadzór nad obrotem prekursorami narkotykowymi kategorii 2 i 3.

Nadzór nad prekursorami narkotykowymi kategorii 2 i 3  na podstawie art. 44 pkt. 2 ustawy z dnia 29 stycznia 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii, poprzez kontrolę realizacji obowiązków nałożonych na producenta, importera lub inny podmiot wprowadzający do obrotu.


9. Nadzór nad przestrzeganiem przepisów o mikroorganizmach i organizmach genetycznie zmodyfikowanych w zakresie warunków higieny pracy w zakładach inżynierii genetycznej.

Wydawanie opinii w zakresie warunków pracy przed wydaniem zezwolenia na prowadzenie zakładu inżynierii genetycznej, w którym ma być prowadzone zamknięte użycie GMM lub GMO.


10. Nadzór nad środkami zastępczymi.

Sprawowanie nadzoru nad ustawowym zakazem wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych.

 

Choroby zawodowe:

Definicja choroby zawodowej

Za chorobę zawodową, zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy, uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Wykaz chorób zawodowych

- stanowi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. z 2013 r. poz 1367)

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika

- zgodnie z art. 235 Kodeksu pracy, może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych

Zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej może dokonać

- pracodawca,

- lekarz podmiotu właściwego do rozpoznania choroby zawodowej,

- pracownik lub były pracownik, który podejrzewa, że występujące u niego objawy mogą wskazywać na taką chorobę, przy czym pracownik aktualnie zatrudniony zgłasza podejrzenie za pośrednictwem lekarza sprawującego nad nim profilaktyczną opiekę zdrowotną; były pracownik zgłasza podejrzenie choroby zawodowej bezpośrednio do poniżej wymienionych organów.

Podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się:

- właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu,

- właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy;

ich właściwość ustala się według miejsca, w którym praca jest lub była wykonywana przez pracownika, lub według krajowej siedziby pracodawcy, w przypadku gdy dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego jest gromadzona w tej siedzibie.

Wszczęcie postępowania:

- właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie do uprawnionej jednostki orzeczniczej, celem wydania orzeczenia w sprawie choroby zawodowej.

Jednostki orzecznicze I stopnia

- poradnie i oddziały chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy,

- kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych),

- poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych,

- podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja – w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych (ostre objawy choroby).

Właściwość jednostki orzeczniczej I stopnia ustala się według miejsca, w którym praca jest lub była wykonywana przez pracownika, a w przypadku gdy pracownik zamieszkuje w innym województwie niż była wykonywana praca w narażeniu zawodowym, właściwość jednostki orzeczniczej I stopnia ustala się według aktualnego miejsca zamieszkania pracownika.

Lekarz orzecznik na podstawie dokumentacji medycznej oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Pracownik który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego I instancji o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego za pośrednictwem jednostki orzeczniczej I stopnia.

Jednostki orzecznicze II stopnia

Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy, m.in.:

  • Instytut Medycyny Pracy im. prof. Jerzego Nofera w Łodzi,

  • Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu.

Ocena narażenia zawodowego

Ocenę narażenia zawodowego dokonuje:

  • lekarz sprawujący opiekę profilaktyczną – na etapie podejrzenia choroby

  • lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej – w toku wydawania orzeczenia lekarskiego

  • właściwy Państwowy Inspektor Sanitarny – w toku wydawania decyzji administracyjnej

Jeżeli lekarz orzecznik stwierdzi, że jego  dokumentacja jest niepełna, może zwrócić się o jej uzupełnienie do:

  • pracodawcy – w zakresie obejmującym sposób i organizację pracy, poziomu narażenia, pracy w  godzinach nadliczbowych, stosowanych  środków ochronnych, przekazania próbek  stosowanych produktów ( w celach  diagnostycznych)

  • lekarza profilaktyka – o uzupełnienie oceny narażenia zawodowego lub udostępnienie  dokumentacji lekarskiej z badań profilaktycznych

  • lekarza prowadzącego leczenie – o udostępnienie dokumentacji medycznej związanej z chorobą zawodową

  • właściwego Państwowego Inspektora Sanitarnego – w zakresie oceny narażenia zawodowego, dokumentacji archiwalnej

  • pracownika – o uzupełnienie wywiadu  zawodowego

Stwierdzenie choroby zawodowej, brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej

- właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Tryb odwoławczy

- od decyzji właściwego państwowego inspektora sanitarnego wydanej w I instancji odwołać się może zarówno pracownik jak i pracodawca w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji – do właściwego państwowego inspektora sanitarnego II instancji (państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego/Głównego Inspektora Sanitarnego), - decyzja wydana przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego w II instancji jest ostateczna i przysługuje na nią skarga do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji stronie,

- od wyroku właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni.

Obowiązki pracodawcy:

- informować pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami,

- w razie stwierdzenia u pracownika objawów wskazujących na powstawanie choroby zawodowej przenieść go do innej pracy nienarażającej go na działanie czynnika, który wywołał te objawy,

- w przypadku rozpoznania u pracownika choroby zawodowej, pracodawca jest obowiązany ustalić przyczyny powstania choroby zawodowej oraz charakter i rozmiar zagrożenia tą chorobą, działając w porozumieniu z właściwym państwowym inspektorem sanitarnym,

- przystąpić niezwłocznie do usunięcia czynników  powodujących powstanie choroby zawodowej i zastosować inne niezbędne środki  zapobiegawcze,

- zapewnić realizację zaleceń lekarskich,

- prowadzić rejestr obejmujący przypadki stwierdzonych chorób zawodowych i podejrzeń o takie choroby,

- obowiązkiem pracodawcy jest kierowanie pracowników na wstępne, okresowe, kontrolne badania profilaktyczne oraz rzetelne  wypełnienie zagrożeń występujących na  stanowisku pracy w skierowaniu na te badania,

- współpracować ze służbą medycyny pracy,

- powinnością pracodawcy jest także przesłanie zawiadomienia o skutkach choroby zawodowej do instytutu medycyny pracy oraz do właściwego państwowego inspektora sanitarnego.

Substancje chemiczne i ich mieszaniny

1. Bezpieczeństwo i Higiena Pracy przy chemikaliach

Podstawy prawne:

- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy

- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych

Pracodawca jest obowiązany do ustalenia, czy w środowisku pracy występuje czynnik chemiczny stwarzający zagrożenie oraz do dokonania i udokumentowania oceny ryzyka zawodowego stwarzanego przez czynnik chemiczny. Powyższego ustalenia pracodawca może dokonać na podstawie m.in.:

- Karty charakterystyki, która jest podstawowym źródłem informacji na temat
zagrożeń, zarówno dla zdrowia jak i środowiska oraz środków ostrożności przewidzianych dla danego produktu chemicznego.

- Etykiety - każda substancja lub mieszanina zaklasyfikowana jako stwarzająca
zagrożenie i zawarta w opakowaniu musi być oznakowana etykietą zawierającą m.in.:
piktogramy określające rodzaj zagrożenia, hasła ostrzegawcze, zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia, odpowiednie zwroty wskazujące środki ostrożności.

Biorąc pod uwagę kategorie niebezpieczeństwa i klasyfikację posiadanych przez pracodawcę substancji i mieszanin niebezpiecznych, zobowiązany jest on sporządzić spis substancji i mieszanin niebezpiecznych stosowanych w działalności zawodowej.

Ryzyko zawodowe stwarzane przez czynnik chemiczny - prawdopodobieństwo (możliwość) wystąpienia potencjalnej szkody zdrowotnej w warunkach stosowania czynnika chemicznego lub narażenia na czynnik chemiczny w miejscu pracy.

Ocena ryzyka zawodowego winna zawierać obowiązkowe elementy:

  1. niebezpieczne właściwości czynnika chemicznego;

  2. otrzymane od dostawcy informacje dotyczące zagrożenia czynnikiem chemicznym oraz zaleceń jego bezpiecznego stosowania, w szczególności zawarte w karcie charakterystyki, o których mowa w odrębnych przepisach;

  3. rodzaj, poziom i czas trwania narażenia;

  4. wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń w środowisku pracy, jeżeli zostały ustalone;

  5. wartości dopuszczalnych stężeń w materiale biologicznym, jeżeli zostały ustalone;

  6. efekty działań zapobiegawczych;

  7. wyniki oceny stanu zdrowia pracowników, jeżeli została przeprowadzona;

  8. warunki pracy przy użytkowaniu czynników chemicznych, z uwzględnieniem ilości tych czynników.

 

Karta charakterystyki

Podstawowym celem sporządzania karty charakterystyki jest informowanie użytkowników o potencjalnych zagrożeniach wynikających z kontaktu z substancjami lub mieszaninami niebezpiecznymi, metodach minimalizowania ryzyka, jak również sposobach postępowania w przypadku zaistnienia sytuacji niebezpiecznej. Karta charakterystyki umożliwia użytkownikom podjęcie niezbędnych środków dotyczących ochrony zdrowia ludzkiego i bezpieczeństwa w miejscu pracy oraz ochrony środowiska. Osoba sporządzająca kartę charakterystyki bierze pod uwagę to, że karta charakterystyki musi informować jej użytkownika o zagrożeniach stwarzanych przez substancję lub mieszaninę oraz zawierać informacje dotyczące bezpiecznego magazynowania substancji lub mieszaniny, postępowania z nią oraz jej usuwania. Karta charakterystyki umożliwia także pracodawcom stwierdzenie, czy w miejscu pracy znajdują się niebezpieczne środki chemiczne, a także ocenę ryzyka dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników wynikającego z ich zastosowania.

Zgodnie z art. 31 rozporządzenia REACH dostawca substancji lub mieszaniny dostarcza odbiorcy kartę charakterystyki, w języku urzędowym państwa członkowskiego, na terenie którego substancja lub preparat jest wprowadzana do obrotu, sporządzoną zgodnie z załącznikiem II rozporządzenia REACH w przypadku, gdy:

- substancja spełnia kryteria klasyfikacji jako stwarzająca zagrożenie zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008 lub jeżeli mieszanina spełnia kryteria klasyfikujące ją jako niebezpieczną zgodnie z dyrektywą 1999/45/WE; lub

- substancja jest trwała, wykazująca zdolność do bioakumulacji i toksyczna (PBT) lub bardzo trwała i wykazująca bardzo dużą zdolność do bioakumulacji (vPvB) zgodnie z kryteriami zawartymi w załączniku XIII rozporządzenia REACH; lub

- substancja znajduje się na liście substancji do ewentualnego włączenia do załącznika XIV rozporządzenia REACH "Wykaz substancji podlegających procedurze udzielania zezwoleń".

Zgodnie z przepisami rozporządzenia REACH karty charakterystyki powinny być przygotowane także dla mieszanin niezaklasyfikowanych zgodnie z kryteriami klasyfikacji jako niebezpieczne (i dostarczyć odbiorcy na jego żądanie), ale zawierających:

- w stężeniach wynoszących osobno co najmniej 1% wag. w przypadku mieszanin nie występujących w postaci gazu oraz co najmniej 0,2% obj. w przypadku mieszanin występujących w postaci gazu, substancję która stwarza zagrożenie dla zdrowia ludzkiego lub środowiska, lub

- w stężeniach wynoszących osobno co najmniej 0,1% wag. w przypadku mieszanin nie występujących w postaci gazu przynajmniej jedną substancję, która jest PBT lub vPvB, lub która została umieszczona na liście substancji podlegających procedurze udzielania zezwoleń z powodów innych niż określone w lit. a) lub substancję, w przypadku której zostały określone we Wspólnocie najwyższe dopuszczalne stężenia w środowisku pracy.

Karta charakterystyki powinna zawierać następujące sekcje:

  1. Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa,

  2. Identyfikacja zagrożeń,

  3. Skład/informacja o składnikach,

  4. Środki pierwszej pomocy,

  5. Postępowanie w przypadku pożaru,

  6. Postępowanie w przypadku niezamierzonego uwolnienia do środowiska,

  7. Postępowanie z substancjami i mieszaninami oraz ich magazynowanie,

  8. Kontrola narażenia/środki ochrony indywidualnej,

  9. Właściwości fizyczne i chemiczne,

  10. Stabilność i reaktywność,

  11. Informacje toksykologiczne,

  12. Informacje ekologiczne,

  13. Postępowanie z odpadami,

  14. Informacje dotyczące transportu,

  15. Informacje dotyczące przepisów prawnych,

  16. Inne informacje.

Kartę charakterystyki dostarcza się w językach urzędowych państw członkowskich, na terytorium których substancja lub mieszanina  jest wprowadzana do obrotu, chyba że zainteresowane państwa członkowskie postanowią inaczej.

Karta charakterystyki dostarczana jest bezpłatnie w wersji papierowej lub elektronicznej. Informacje dostarczone w karcie charakterystyki są zgodne z informacjami zawartymi w raporcie bezpieczeństwa chemicznego, gdy jest on wymagany. W przypadku, gdy sporządzono raport bezpieczeństwa chemicznego, w załączniku do karty charakterystyki umieszcza się stosowne scenariusze narażenia w celu łatwiejszego odwoływania się do nich w odpowiednich pozycjach karty charakterystyki.

DOPALACZE

Dopalacze – terminem tym potocznie określa się grupę różnych substancji lub ich mieszanek o rzekomym lub faktycznym działaniu psychoaktywnym pochodzenia naturalnego lub syntetycznego, które nie znajdują się w wykazie substancji kontrolowanych przepisami ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie z art.44 b ust.1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii obowiązuje zakaz wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych.

Art. 4 u.p.n. oznacza użyte w ustawie określenia:

pkt 27) środek zastępczy – to produkt zawierający substancję o działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może byc uzyty w takich samych celach jak środek odurzający, substancja psychotropowa lub nowa substancja psychoaktywna, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie odrębnych przepisów; do środków zastepczych nie stosuje sie przepisów o ogolnym bezpieczeństwie produktów;

pkt 34) wprowadzanie do obrotu – udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych;

pkt 35) wytwarzanie - czynności, za pomocą których mogą być otrzymywane środki odurzające, substancje psychotropowe, prekursory, środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne, ich oczyszczanie, ekstrakcję surowców i półproduktów oraz otrzymywanie soli tych środków lub substancji;

Organem właściwym do prowadzenia postępowania w związku z podejrzeniem przywozu środków zastępczych i/lub nowych substancji psychoaktywnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest organ celny.

Organem właściwym do prowadzenia postępowania w związku z podejrzeniem wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych i/lub nowych substancji psychoaktywnych jest państwowy powiatowy lub państwowy graniczny inspektor sanitarny.

Ustawodawca w art.52 a ust. 1-3 u.p.n. jednoznacznie wskazał odpowiedzialność administracyjną zgodnie z którą:

  1. Kto, wbrew przepisom ustawy, wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20 000 zł do 1 000 000 zł.

  2. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza, w drodze decyzji, państwowy inspektor sanitarny właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego. Decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

  3. Ustalając wysokość kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, państwowy inspektor sanitarny uwzględnia w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego.

Ważne linki

 

Pliki do pobrania: